Ο Ναός μας

ΙΣΤΟΡΙΚΑ ΣΤΟΙΧΕΙΑ

Το χωριό Κελλιά φαίνεται ότι έχει πάρει την ονομασία αυτή από το γεγονός ότι γύρω στον 9ο αιώνα αποτελούσε ασκητήριο μοναχών. Όπως θα διαπιστώσουμε από τις τοιχογραφίες του ναού, η εκκλησία του Αγίου Αντωνίου, μέχρι το 1000 μ.Χ., τουλάχιστον, ήταν μοναστική. Ήταν ο ιερός χώρος στον οποίο εκκλησιάζονταν οι ασκητές που κατοικούσαν σε κελλιά γύρω από την εκκλησία.

 Οι μοναχοί ήρθαν και έκτισαν τα κελλιά τους στο χωριό διωγμένοι από τα ασκητήρια τους στην Αίγυπτο και στην Παλαιστίνη, από τη μάστιγα της εποχής, τους Σαρακηνούς πειρατές. Από τα αγιασμένα λοιπόν αυτά Κελλιά πήρε το όνομα του το ευλογημένο αυτό χωριό.   

 Αργότερα κατά την περίοδο της Φραγκοκρατίας το χωριό ανήκε στη μεσαιωνική οικογένεια Γούρρη. Πιο ύστερα, όπως αναφέρεται από τον Γάλλο περιηγητή Λουίς ντε Μας Λατρί, την κυριότητα του είχε η γενουατική οικογένεια Bonvicini, η οποία ονόμασε το χωριό Queillie.

 Τα Κελλιά αναφέρει με την ίδια ονομασία ο μεσαιωνικός χρονογράφος Λεόντιος Μαχαιράς ως ένα από τα χωριά της περιοχής γύρω από τη Λάρνακα, τα οποία είχαν πυρποληθεί από τους Μαμμελούκους (στο κείμενο τους αναφέρει ως Σαρακηνούς) κατά την εισβολή τους στην Κύπρο το 1425: «… και την Παρασκευγήν εις τας δέκα Αυγούστου εφέρασιν μαντάτον του ρηγός (του Ιανού) το μεσομέριν, το ως οι Σαρακηνοί έκαψαν τα Κελλιά και την Αραδίππου, και ούλον το απλίκιν το δεσποτικόν, και το απλίκιν του πύργου της Αλυκής και την Αγρίνουν και την Βρωμολαξιάν και το Κίτιν …» (Μαχαιράς, Χρονικόν, παρ. 657). (3)

Κατά την περίοδο της Τουρκοκρατίας-1571 και μετά- το ελληνικό χωριό Κελλιά εξισλαμίσθηκε σε κάποιο βαθμό και έτσι έγινε μικτό, έχοντας κατοίκους και Ελληνοκυπρίους και Τουρκοκυπρίους. Από τους Τουρκοκυπρίους κατοίκους του οι περισσότεροι ήταν Κρυπτοχριστιανοί, οι οποίοι με την πάροδο των αιώνων εξισλαμίσθηκαν εντελώς. Αυτή την περίοδο κτίστηκε και το ελληνικό σχολείο του χωριού που βρισκόταν στον περίγυρο της εκκλησίας. Μέχρι σήμερα φαίνονται τα ερείπια του.

 Στα 1959 οι Ελληνοκύπριοι κάτοικοι του χωριού εκδιώχθηκαν κι έτσι το χωριό από το 1959 μέχρι το 1975 έγινε αμιγές τουρκοκυπριακό. Οι Τουρκοκύπριοι, μάλιστα, αυτή την περίοδο είχαν μετατρέψει το ναό του Αγίου Αντωνίου σε φυλάκιο – παρατηρητήριο. Στην τρουλλοκαμάρα του ναού φαίνεται μέχρι σήμερα η τρύπα – που τώρα έχει χτιστεί – από την οποία παρατηρούσαν τη γύρω περιοχή.

 Στο παλαιό τουρκικό κοιμητήριο του χωριού υπάρχουν επιγραφές σε ταφόπετρες στην προ του Ατατούρκ τουρκική γραφή. Οι Τουρκοκύπριοι κάτοικοι του χωριού των Κελλιών το ονομάζουν Yildirim (γιλντιρίμ), που σημαίνει «φωτεινό». Όταν το 1975 ο Ντενκτάς τους εξανάγκασε να εγκαταλείψουν το χωριό και να μεταβούν στα κατεχόμενα εγκαταστάθηκαν στο χωριό Μηλιά της επαρχίας Αμμοχώστου.

 Το 1976 εγκαταστάθηκαν στο χωριό Κελλιά 443 Ελληνοκύπριοι πρόσφυγες, που μειώθηκαν στους 325 το 1982. Από τους Ελληνοκύπριους πρόσφυγες κάτοικους του χωριού άλλοι εγκαταστάθηκαν στα σπίτια των Ελληνοκυπρίων που έφυγαν το 1959 και άλλοι σ’ αυτά των Τουρκοκυπρίων που έφυγαν το 1975. Δημιουργήθηκε επίσης και προσφυγικός συνοικισμός αυτοστέγασης.

Σήμερα κατοικούν στο χωριό 350 περίπου κάτοικοι. Η καταγωγή των κατοίκων αυτών είναι τριάντα και πλέον χωριά της κατεχόμενης πατρίδας μας.

ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ ΜΝΗΜΕΙΟ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΑΝΤΩΝΙΟΥ

Ο ιερός ναός του Αγίου Αντωνίου στα Κελλιά αποτελεί ένα βυζαντινό μνημείο της παγκύπριας πολιτιστικής κληρονομιάς.

Αποτελεί ακόμη ένα μνημείο της πολιτιστικής κληρονομιάς όλων των Χριστιανών Ορθοδόξων σ’ όλο τον κόσμο: στην Ελλάδα, στη Σερβία, στη Ρουμανία, στην Βουλγαρία, στη Ρωσία, στη Β. Ήπειρο αλλά και σ’ όλες τις χώρες όπου ζουν Ορθόδοξοι.

Τίποτα δεν είναι γνωστό από ιστορικές πηγές. Ότι μπορούμε να πούμε για τον ιερό αυτό ναό είναι ερευνητικά συμπεράσματα που βγάζουμε από τον τρόπο με τον οποίο είναι χτισμένος και από τις τοιχογραφίες που βρέθηκαν ή βρίσκονται σ’ αυτόν.

Α.ΑΡΧΙΤΕΚΤΟΝΙΚΗ ΤΟΥ ΝΑΟΥ

Από τις ενδείξεις που έχουμε φαίνεται ότι ο ναός αρχικά ήταν του ρυθμού της Βασιλικής με τρία θολωτά κλίτη, χτίσμα του 9ου αιώνα.

Ο ναός αυτός του 9ου αιώνα φαίνεται ότι έπαθε εκτεταμένες ζημιές σε μια μεταγενέστερη περίοδο, γύρω στις αρχές του 10ου αιώνα. Στην περίοδο αυτή άρχισαν οι ναοί να χτίζονται σε άλλο ρυθμό απ’ αυτό της Βασιλικής. Βρισκόμαστε δηλαδή σε μεταβατική περίοδο, αφού έχουμε το πέρασμα από τον αρχιτεκτονικό ρυθμό της  Βασιλικής με κλίτη ή τρούλλο σ’ αυτόν του Εγγεγραμμένου Σταυροειδούς με Τρούλλο.

Έτσι, όταν η Εκκλησία επισκευάστηκε στα τέλη του 10ου αιώνα ή στις αρχές του 11ου, γύρω δηλαδή στα 1000 μ.Χ., χτίστηκε πάνω στα ίδια θεμέλια αλλά με άλλο ρυθμό, αυτό του Εγγεγραμμένου Σταυροειδούς με Τρούλλο. Είχε δηλαδή τέσσερεις κάμαρες που σχημάτιζαν σταυρό και οι οποίες στη μέση τους στήριξαν ένα τρούλλο. Όλος δε ο ναός ήταν σαν να είχε εξωτερικά σχήμα τετράγωνο (γι’ αυτό λέγεται εγγεγραμμένος ο ρυθμός, γιατί ήταν σαν να είναι εγγεγραμμένος σε τετράγωνο).
Δημιουργείται, όμως σε μας η απορία γιατί ο ναός σήμερα δεν έχει τρούλλο από πάνω αλλά τρουλλοκαμάρα.

Η απάντηση βρίσκεται πίσω στην ιστορία, πριν έξι αιώνες περίπου, όταν οι Μαμμελούκοι έκαμαν επιδρομή στην Κύπρο το 1425 μ.Χ. Τότε είναι που κατάστρεψαν τον τρούλλο του ναού και έκαμαν ακόμη ζημιές σ’ όλες τις καμάρες, στο βόρειο τοίχο και στην αψίδα.

Ο ναός επισκευάστηκε γύρω στα 1500 μ.Χ. Αυτό όμως δεν το βρήκαμε πουθενά γραμμένο σε ιστορικό κείμενο. Το συμπεράναμε από τη νέα αρχιτεκτονική του ναού. Έτσι από τη τρουλλοκαμάρα που χτίστηκε, επειδή πριν το 1500 μ.Χ. δεν χτίζονταν τρουλλοκαμάρες, συμπεράναμε ότι ο ναός πρέπει να επισκευάστηκε μετά το 1500 μ.Χ. Από την αψίδα του ιερού πάλι αφού την μελετήσαμε, είδαμε ότι τέτοιου είδους αψίδες χτίζονταν γύρω στα 1500 μ.Χ.

Ο ναός χρειάστηκε κι άλλη επισκευή. Αυτή έγινε μετά που έφυγαν οι Τουρκοκύπριοι κάτοικοι του χωριού το 1975, μετά την Τουρκική εισβολή. Σ’ αυτή την επισκευή δεν έγιναν αλλαγές στην αρχιτεκτονική του ναού, αλλά απλώς συντηρήθηκαν μετά από την τόσο εγκατάλειψη του ναού οι τοιχογραφίες.

Β. ΟΙ ΤΟΙΧΟΓΡΑΦΙΕΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ

Ο ναός μας δεν έχει παγκόσμια σημασία μόνο για την Αρχιτεκτονική του αλλά και για τις τοιχογραφίες του, που είναι από τις πιο αρχαίες που βρίσκουμε στην Κύπρο. Οι τοιχογραφίες αυτές ανήκουν σε διαφορετικές εποχές. Άλλες είναι του 11ου αιώνα, άλλες του 12ου και άλλες του 13ου αιώνα. Βρέθηκαν μάλιστα σε ορισμένα σημεία τρία και σε άλλα δυο απανωτά στρώματα τοιχογραφιών.

Μερικές τοιχογραφίες έχουν μετακινηθεί από το Τμήμα Αρχαιοτήτων. Σήμερα βρίσκονται στο Μουσείο Βυζαντινής τέχνης της Ιεράς Μονής του Κύκκου.

Θα μιλήσουμε πρώτα για τις τοιχογραφίες που βρέθηκαν στους πεσσούς, οι οποίες στηρίζουν όλο το ναό και κυρίως την τρουλλοκαμάρα. Ο πεσσός είναι μια τετράγωνη κολόνα, που δεν αποτελείται από μάρμαρο, αλλά είναι χτισμένη με πέτρες.

Νοτιοδυτικός πεσσός

Στην πλευρά που βλέπει ανατολικά, υπάρχουν δυο απανωτά στρώματα τοιχογραφιών της θυσίας του Αβραάμ. Το πρώτο στρώμα, που βρίσκεται από κάτω, διατηρείται σε κομμάτια σε ύψος περίπου έξι ποδών, αρχίζοντας από το πάτωμα. Μπορούμε σ’ αυτή τη τοιχογραφία να δούμε τα καλά διατηρημένα μέρη της, που είναι το πάνω μέρος του Αβραάμ, το κεφάλι του Αγγέλου, το πάνω μέρος του κριαριού, που θα θυσιαζόταν, όπως επίσης και το κεφάλι του Ισαάκ, αλλά όχι πολύ καλά διατηρημένο. Η τοιχογραφία υπολογίζεται ότι ανήκει στον 11ο αιώνα.

Το δεύτερο στρώμα που έχει το ίδιο θέμα και βρίσκεται από πάνω, το περισσότερο έχει πέσει, γι΄αυτό κι εμείς βλέπουμε το πρώτο στρώμα. Διατηρείται από αυτό μόνο το πάνω μέρος του Αβραάμ.

Νοτιοδυτικός κεντρικός πεσσός

Στο πάνω μέρος του πεσσού, στην πλευρά που βλέπει ανατολικά υπάρχει τοιχογραφία του 12ου αιώνος με δυο Αγίους. Τον Άγιο Δημήτριο στα αριστερά να κρατεί θυμιατήρι στο δεξί του χέρι και τον Άγιο Ανδρόνικο στα δεξιά.

Στο τελευταίο στρώμα από κάτω, αυτό που φαίνεται σήμερα στο ναό μας, εικονίζεται ο Άγιος Ανδρόνικος και η Αγία Αθανασία, μια τοιχογραφία που έγινε στις αρχές του 11ου αιώνα. Η θέση της τοιχογραφίας των δυο Αγίων, στην ανατολική πλευρά του κεντρικού πεσσού, μαρτυρεί ότι η εκκλησία ήταν μοναστική, δηλαδή ανήκε σε μοναστήρι, τουλάχιστο από τις αρχές του δεκάτου αιώνα.

Στον ίδιο πεσσό στην πλευρά που βλέπει βόρεια υπήρχαν δυο στρώματα τοιχογραφιών. Στο από πάνω στρώμα που βρίσκεται σήμερα στο Μουσείο τις Ιεράς Μονής Κύκκου εικονίζεται η Θεοτόκος σε θρόνο Βρεφοκρατούσα. Από κάτω βρίσκεται ένα άλλο στρώμα με τοιχογραφία που έχει το ίδιο θέμα αλλά δε διατηρείται καλά και είναι αυτή η τοιχογραφία την οποία βλέπουμε σήμερα.

Στον ίδιο πεσσό στην πλευρά που βλέπει δυτικά διατηρείται μια τοιχογραφία της Παναγίας, να κρατεί σε θρόνο το Χριστό βρέφος στην αγκαλιά της. Το πίσω μέρος του θρόνου είναι σε σχήμα λύρας και έχει γεωμετρική διακόσμηση όπως, επίσης και τετράφυλλα. Η τεχνοτροπία του τοποθετείται χρονολογικά κοντά στις τοιχογραφίες της Παναγίας της Ασίνου που χρονολογούνται γύρω στα 1105/6 μ.Χ.

Βορειοδυτικός πεσσός

Στο βορειοδυτικό πεσσό, που ενώνεται με το δυτικό τοίχο, εικονίζονται δυο Άγιοι. Στα αριστερά εικονίζεται ο Άγιος Παντελεήμονας και στα δεξιά ένας άγιος τον οποίο δεν μπορούμε να προσδιορίσουμε λόγω της καταστροφής, την οποία υπέστη η τοιχογραφία. Η τοιχογραφία αυτή ανήκει στον 11ο αιώνα.

Βορειοδυτικός κεντρικός πεσσός

Στο βορειοδυτικό κεντρικό πεσσό, που στηρίζει την τρουλλοκαμάρα, στην πλευρά που βλέπει ανατολικά, εικονίζονται πάνω ο Άγιος Γεώργιος έφιππος και κάτω δυο γυναίκες Αγίες.

Στη πλευρά του πεσσού που βλέπει δυτικά βλέπουμε ένα κομμάτι από άσπρο μάρμαρο κτισμένο μέσα στον πεσσό, στο οποίο είναι σχηματισμένος ένας Σταυρός στον τύπο του αγκυροειδούς Σταυρού.

Στη νότια πλευρά του ίδιου πεσσού εικονίζεται ψηλά ακόμα ένας Άγιος Γεώργιος καβαλάρης και από κάτω τον Αρχάγγελο Μιχαήλ. Η τοιχογραφία αυτή του Αρχαγγέλου Μιχαήλ έχει μετακινηθεί από το Τμήμα Αρχαιοτήτων. Κάτω απ’ αυτήν έχει βρεθεί κτισμένο μέσα στον πεσσό ένα παλιό μάρμαρο, στο οποίο είναι σχηματισμένος ένας κόκκινος Σταυρός και είναι χαραγμένη μια επιγραφή που λέει «… η δέηση του δούλου του Θεού Γεωργίου».

Στην πλευρά του ίδιου πεσσού, η οποία βλέπει νότια, έχουμε τρία στρώματα τοιχογραφιών που απεικονίζουν ιεράρχες.

Νοτιοανατολικός πεσσός

Στο νοτιοανατολικό πεσσό που στηρίζει την τρουλλοκαμάρα, στην βόρεια πλευρά του βρίσκουμε να εικονίζεται ένας τοπικός στρατιωτικός Άγιος, ο Άγιος Κωνσταντίνος της Ορμήδειας.

Πολύ ψηλά, στη δυτική πλευρά του ίδιου πεσσού βρίσκεται μια τοιχογραφία που εικονίζει τη Σταύρωση. Η τοιχογραφία δείχνει το Χριστό ζωντανό να απευθύνεται στη Μητέρα του στα αριστερά και στον αγαπημένο του μαθητή στα δεξιά, εμπιστευόμενος τον ένα στη φροντίδα του άλλου.

Κάτω από την Σταύρωση, στο πρώτο στρώμα, βρισκόταν μια τοιχογραφία στην οποία εικονίζεται ο Άγιος Δημήτριος να στέκεται κατά πρόσωπο, κρατώντας ένα δόρυ με το δεξί του χέρι και μια μεγάλη ασπίδα με το αριστερό του και φορώντας ένα κόκκινο μανδύα. Η πράσινη ασπίδα που κρατεί έχει πάνω της το έμβλημα του Σταυρού πάνω από μια ημισέληνο και ένα αστέρι δίπλα. Ατά ήταν τα Ελληνοχριστιανικά σύμβολα της Βυζαντινής Κωνσταντινούπολης. Από την τεχνοτροπία της τοιχογραφίας συμπεραίνουμε ότι ανήκει στα τέλη του 12ου αιώνα.

Η τοιχογραφία που μόλις περιγράψαμε είχε αρχικά μετακινηθεί στο Τμήμα Αρχαιοτήτων. Σήμερα κοσμεί το εξαίρετο Μουσείο Βυζαντινής Τέχνης της Ιεράς Σταυροπηγιακής Μονής του Κύκκου.

Σε άλλα μέρη του ναού βρίσκουμε κάποιες άλλες τοιχογραφίες μεγάλης αξίας.

Βόρεια Καμάρα

Στο ανατολικό μισό της βόρειας καμάρας του ναού κοντά στο βόρειο τοίχο της τρουλλοκαμάρας σώζονται κομμάτια από τη σκηνή της Πεντηκοστής.

Σφαιρικά τρίγωνα

Στη θέση των Ευαγγελιστών στα σφαιρικά τρίγωνα υπήρχαν ολόγλυφα τα σύμβολα των Ευαγγελιστών. Σώζεται μόνο το κεφάλι του συμβόλου του Ευαγγελιστή Ματθαίου.

Ανατολικός τοίχος

Στον ανατολικό τοίχο βόρεια της σημερινής αψίδας, εκεί που καταλήγει το τόξο που ενώνει το βορειοανατολικό πεσσό με τον ανατολικό τοίχο, σώθηκαν τοιχογραφίες του Αγίου Ιωάννου του Χρυσόστομου και του Μεγάλου Βασιλείου. Οι τοιχογραφίες αυτές μπορούν να χρονολογηθούν γύρω στο 12ο αιώνα.

ΟΙ ΦΟΡΗΤΕΣ ΕΙΚΟΝΕΣ ΤΟΥ ΝΑΟΥ

Όπως έχουμε σημειώσει στην αναφορά μας στην ιστορία του χωριού, μέχρι το 1959 τα Κελλιά ήταν μικτό χωριό. Με Ελληνοκύπριους και Τουρκοκύπριους κατοίκους. Στα 1959 οι Ελληνοκύπριοι κάτοικοι του το εγκατέλειψαν κι έτσι έγινε αμιγές τουρκοκυπριακό. Ο ναός του Αγίου είχε μείνει αλειτούργητος και απροστάτευτος.

Η Ιερά Μητρόπολη Κιτίου μπροστά στο κίνδυνο κλοπής ή κακόβουλης ζημιάς μετέφερε στα 1963 το τέμπλο με τις φορητές εικόνες και τις καμπάνες στο χώρο της Ιεράς Μητρόπολης Κιτίου στη Λάρνακα. Όσον αφορά τις ιερές εικόνες του εικονοστασίου του ναού έχουμε πληροφορίες για τέσσερις απ’ αυτές.

Η θαυματουργός  εικόνα του Αγίου Αντωνίου, που είναι η μόνη που υπάρχει σήμερα στο ναό, φυλάχθηκε το 1959 από τον ευλογημένο νεωκόρο της εκκλησίας το γέρο-Χαμπή. Επαναφέρθηκε στο ναό το 1975, όταν οι Τουρκοκύπριοι το εγκατέλειψαν, υπακούοντας στις εντολές του Ντενκτάς, και το χωριό κατοικήθηκε από Ελληνοκύπριους πρόσφυγες.

Η εικόνα αυτή, που έχει κάμει πάρα πολλά θαύματα, είναι έργο του ιερομόναχου Παρθενίου, ο οποίος έδρασε στο δεύτερο ήμισυ του ΙΖ’ αιώνος και ενδεχομένως και στα πρώτα έτη του ΙΗ’ αιώνος. Στα 1861 η εικόνα του Αγίου ανακαινίστηκε με έξοδα του Οικονόμου της Ιεράς Μονής Αγίου Γεωργίου Κοντού Μελετίου του εκ Λευκάρων.

Για τις άλλες τρεις εικόνες μας δίνει πληροφορίες σε γραπτές σημειώσεις του ο αείμνηστος Θεολόγος Χαράλαμπος Πατσίδης.

Η μια είναι εικών του Χριστού με επιγραφή «Παρθενίου Ιερομονάχου Χείρ ΑΧΝΘ’ (1659). Η άλλη είναι η εικών της Θεοτόκου και η Τρίτη και σπουδαιοτέρα είναι η εικών του Αγίου Μεγαλομάρτυρος Γεωργίου με τα μαρτυρία του. Φέρει επιγραφή: «Χείρ Παρθενίου ΑΧΞΘ’ (1669).

Η τρίτη αυτή εικόνα είναι θαυμάσιας τέχνης και ευτυχώς σήμερα σώζεται στην ελεύθερη Κύπρο ευρισκόμενη στην Ιερά Μητρόπολη Κιτίου.

Από τις εικόνες που αναφέραμε πιο πάνω βγαίνει το συμπέρασμα ότι πιθανότητα όλες οι εικόνες του τέμπλου του ναού να ήταν του Ιερομόναχου Παρθενίου.
Όπως έχουμε σημειώσει ο μεγάλο αυτός Αγιογράφος έδρασε στο δεύτερο ήμισυ του ΙΖ’ αιώνα και ενδεχομένως στις αρχές του ΙΗ’ αιώνα στην επαρχία Λάρνακας. Αυτό σημαίνει πως πιθανότατα ήταν Μοναχός σε Μονή της περιφέρειας αυτής. Έργου του είναι η παλιά εικόνα του Αγίου Γεωργίου Κοντού, που είναι κάτω από το επίχρυσο κάλυμμα. Η τέχνη του Ιερομονάχου Παρθενίου είναι λαϊκή Βυζαντινή, πολύ χαρακτηριστική και ιδιόμορφη, ώστε να διακρίνεται και όταν ακόμη δεν υπάρχει υπογραφή.

Ερχόμαστε τώρα  στο τελευταίο μας ερώτημα. Που βρίσκονται σήμερα οι υπόλοιπες εικόνες του εικονοστασίου του Αγίου Αντωνίου των Κελλιών; Όπως είπαμε προηγουμένως είχαν όλες μεταφερθεί στα 1963 στην Ιερά Μητρόπολη Κιτίου εκτός από την ίδια την εικόνα του Αγίου Αντωνίου. Λίγες μέρες πριν από την τουρκική εισβολή του 1974 η Ι.Μ.Κιτίου έστειλε 80 εικόνες για συντήρηση στο Εργαστήριο του Αγίου Σπυρίδωνος Τρεμετουσιάς.

Ασφαλώς ανάμεσα σ’ αυτές θα ήταν και οι εικόνες του τέμπλου του Αγίου Αντωνίου των Κελλιών, εκτός από την εικόνα του Αγίου Αντωνίου, που βρίσκεται σήμερα στον ναό του Αγίου, όπως επίσης και την εικόνα του Αγίου Γεωργίου του Τροπαιοφόρου, που βρίσκεται σε πολύ καλή κατάσταση στην Ιερά Μητρόπολη Κιτίου.

Οι υπόλοιπες εικόνες αναμένουν την στιγμή εκείνη, που ο Θεός θα ευδοκήσει να ξαναλειτουργηθούν στον ιερό ναό του Αγίου Αντωνίου των Κελλιών.